Tilxat yozish namunasi
Qarzga pul berganda yoki olganda tilxat yoziladi. Quyidagi namuna sudda dalil bo'ladigan barcha rekvizitlarni o'z ichiga oladi: tomonlar pasporti, summa, qaytarish muddati.
Namunadagi kulrang yozuvlar — misol. Chap tomondagi maydonlarni to'ldirsangiz, hujjat o'z ma'lumotlaringiz bilan yig'iladi. Hech narsa serverga yuborilmaydi.
To'ldirish
Qanday yoziladi
- Tilxatni pulni olgan shaxs yozadi va u pul bergan kishida saqlanadi.
- Summani raqam bilan va qavs ichida so'z bilan yozing: «5 000 000 (besh million) so'm». Bu raqamni keyin o'zgartirib bo'lmasligini kafolatlaydi.
- Ikkala tomonning pasport ma'lumotlarini kiriting — shaxsni aniqlashda shu yetarli bo'ladi.
- Qaytarish muddatini aniq sana bilan belgilang. Muddat ko'rsatilmasa, qarz talab qilingan kundan 30 kun ichida qaytarilishi kerak bo'ladi.
- Sana qo'ying va imzo cheking. Imzo pasportdagi imzoga mos bo'lsin.
Tilxat — pul yoki mulk olinganini tasdiqlovchi hujjat. O'zbekiston Fuqarolik kodeksiga ko'ra, bazaviy hisoblash miqdorining o'n baravaridan ortiq summadagi qarz bitimi yozma shaklda tuzilishi kerak — tilxat ana shu yozma shaklning eng sodda ko'rinishi.
Tilxat yuridik kuchga ega bo'lishi uchun unda bo'lishi shart:
- pulni olgan shaxsning to'liq F.I.Sh., pasport ma'lumotlari va manzili;
- pul bergan shaxsning F.I.Sh.;
- summa — raqam bilan va so'z bilan;
- qaytarish muddati;
- sana va qo'lda qo'yilgan imzo.
Tilxatni to'liq qo'lda yozish ma'qul: bahs chiqsa, xatshunoslik ekspertizasi matn muallifini imzodan ham ishonchliroq aniqlaydi. Notarius tasdig'i shart emas — oddiy qo'lyozma tilxat ham sudda dalil hisoblanadi. Guvohlar ham shart emas, lekin ularning F.I.Sh. va imzosini qo'shsangiz, hujjat yanada mustahkam bo'ladi.
Pul qaytarilganda tilxat qarzdorga qaytarib beriladi yoki ustiga «qarz to'liq qaytarildi» deb yozib, pul bergan shaxs imzo chekadi.
Ko'p so'raladigan savollar
Tilxat notariusdan o'tkazilishi kerakmi?
Yo'q. Oddiy yozma tilxat ham yuridik kuchga ega va sudda dalil bo'ladi. Notarius tasdig'i qo'shimcha ishonch uchun ixtiyoriy ravishda rasmiylashtiriladi.
Guvohlarsiz tilxat kuchga egami?
Ha. Guvohlar majburiy emas. Ammo yirik summalarda ikki guvohning F.I.Sh. va imzosi hujjatni mustahkamlaydi.
Tilxat kimda saqlanadi?
Pul bergan kishida. Qarz qaytarilganda tilxat qarzdorga qaytariladi yoki unga to'lov haqida yozuv kiritiladi.
Qarz muddatida qaytarilmasa nima qilinadi?
Tilxat asosida sudga da'vo arizasi beriladi. Da'vo muddati — qaytarish sanasidan boshlab uch yil.